به عقیده من تمام اجزای مادی این دنیا تابع قوانین محیط هستند، کره زمین چهار فصل دارد، بهار، تابستان، پاییز و زمستان، بهار آغاز تولد است، تابستان بلوغ، پاییز میانسالی و زمستان کهنسالی و مرگ، انسانها و خیلی از موجودات هم کاملاً تابع قوانین محیط هستند یعنی دوران زندگیشان به کودکی، جوانی، میانسالی و پیری تقسیم می شود. به عقیده بنده محصولات انسانی و کلاً همه چیز این دنیا تابع این قانون هستند و یکی از بزرگترین محصولات خلاقیت انسان فوتبال هم از این قاعده مستثنی نیست. فوتبال ورزشی مفرح است که سالها قبل توسط مردم انگلستان اختراع شد و بعدها به وسیله کشورگشائی های آنها به مردم سایر بلاد دنیا عرضه گشت. البته بعضی از کشورهای دیگر هم در اختراع بازی شبیه به فوتبال قبل از مردم جزیره بریتانیا ادعا دارند ولی اصل و خمیر مایه این فوتبال امروزی متعلق به مردم بریتانیا و خاصه کشور انگلستان است که صد ها سال قبل آن را اختراع و قوانینش را تدوین نمودند، این ورزش توسط دریانوردان بریتانیایی که کشورهای زیادی را درنوردیده بودند به سایر کشورهای دنیا وارد شد و خیلی زود از سوی مردم سایر کشورها پذیرفته گشت.

مردم در بسیاری از نقاط دنیا فوتبال بازی می کردند ولی هیچ مجالی برای دیده شدن آنها در وسعت بین المللی وجود نداشت تا اینکه فرانسوی ها با تاسیس فدراسیون بین المللی فوتبال و بازی های جام جهانی ترتیبی دادند که فوتبالیست های برتر هر کشور تحت پرچم کشور خود هر چهارسال یکبار بتوانند با سایر فوتبالیست های جهان مسابقه داده و تیم ها و قدرت های برتر این رشته مشخص بشوند.  اولین دوره جام جهانی در سال 1930 اروگوئه برگزار شد و تیم ملی اوروگوئه میزبان توانست در فینال با شکست همسایه خود آرژانتین فاتح این مسابقات بشود. جام جهای جهانی بعد از بجز در دو دوره به خاطر جنگ جهانی دوم مرتب برگزار شدند و تیم های کشورها هر چهار سال یکبار خود را در بوته این آزمایش سخت قرار می دادند. 1934 ایتالیا، 1938 فرانسه، 1950 برزیل، 1954 سوئیس، 1958 سوئد، 1962 شیلی، 1966 انگلستان، 1970 مکزیک، 1974 آلمان غربی، 1978 آرژانتین، 1982 اسپانیا یکی پس از دیگری سر موعد خود سر رسیدند و بازی های آنها انجام شد و فوتبالیست های تمام دنیا هنرنمایی های خود را انجام دادند تا اینکه نوبت به 1986 مکزیک رسید.

 بنده فکر می کنم که طبق آن قانون نانوشته ای که عرض کردم جام جهانی 1986 مکزیک اوج دوران فوتبال و نقطه بلوغ این رشته بوده است و هر چه از زمان آن ما دور شویم به دوران مرگ آن نزدیک شده ایم، بدون اینکه به فاتح جام یعنی آرژانتین دقت کنیم کافی است یک نگاه کلی به تیم هایی که وارد این جام شدند و مردانی که در آن بازی می کردند کنیم و به صورت کارشناسی آنها را با سایر بازیکنهای دوران دیگر مقایسه نماییم. ابتدا به ساکن سراغ آرژانتین می رویم، مارادونا نقطه اوج فوتبال آرژانتین و شاید برترین بازیکن تاریخ تا به امروز بوده باشد او به همراه مردانی چون پمپیدو، والدانو، روگری، بروچاگا و باتیستا بازی هایی انجام دادند که خارق العاده بود. آلمان غربی هم تیمی بی نظیر داشت تونی شماخر، رومنینگه، اولاف تون، فوستر، شوستر، رودی فولر، ماگات، ماتئوس و دیگران هم به جرات شاید بهترین تیم تاریخ آلمان بوده باشند. فرانسه تیمی که آلمان آن را در نیمه نهائی حذف کرد مردانی داشت که هیچگاه فراموش نخواهند شد، مردانی چون: میشل پلاتینی، آلن ژیرس، ژان تیگانا، پاتریک باتیستون، مانوئل آماروس، یانیک استوپیرا و دیگران

همین فرانسه برای رسیدن به نیمه نهایی در بهترین بازی تاریخ فوتبال جهان برزیلی را حذف کرده بود که شاید تاریخ دیگر همچین تیمی با همچین استایلی به خود نبیند: کارلوس، سوکراتس، زیکو، کارِکا، آلمائو و دیگران، شاید بتوان گفت این تیم از تیم گارینشا و پله که سه بار فاتح جام جهانی شدند هم بهتر بود. تیم های دیگر هم به همین صورت انگلستان با گری لینکر، پیتر شیلتون، پل اینس، دس واکر هم تیم بسیار خوب داشتند که بازی آنها هم با آرژانتین در تاریخ ماندگار شد، بهترین گل تاریخ فوتبال متعلق به همین بازی بود که مارادونا از نیمه زمین تیم خود با دریبل زدن هفت بازیکن انگلستان موفق به زدن گل شد و البته گلی هم با دست به این تیم زد که آن گل هم در خاطره ها ثبت شده است. ایتالیا هم تیم بسیار خوبی داشت  این تیم که مدافع عنوان قهرمانی بود و یکی از مدعیان جام شاید انتظارها را برآورده نکرد ولی شاکله ای داشت که در تاریخ این کشور کم نظیر است مردانی چون : جیوانی گالی، جوزپه برگومی، فرناندو دیناپولی، روبرتو دونادونی، الکساندور آلتوبلی، مارکو تاردلی، برونو کونتی، فرانکو بارسی، پائولو روسی و کارلو آنجلوتی 

تیم های دیگر جام هم بسیار قوی و سر حال بودند مانند میزبان مسابقات با هوگو سانچز مهاجم افسانه ای رئال مادرید، اسپانیا تیمی که شاید به اندازه امروز معروف نشد ولی با بازکنانی چون املیانو بوتراگوئنو، کاماچو، آنتونی زوبی زارتا بسیار درخشان ظاهر شدند و بوتراگوئنو توانست بعد از گری لینکر انگلیسی دومین گلزن جام جهانی شود البته با تعداد کمتر بازی نسبت به لینکر، بلژیک هم تیمی بسیار قوی داشت که رهبری آن بر عهده انزو شیفو کاپیتان این تیم بود و در آن سال سخت این تیم توانست تا مرحله نیمه نهایی بالا آمده و به مقام چهارمی جام دست یابد، شوروی با دروزاه بان افسانه ایش رینات داسایوف و اولگ زاواروف وارد این جام شده بود، و حتی تیم های کوچکتر مانند کره جنوبی با کیم جو سونگ و الجزایر با رباه ماجر هم بهترین تیم های فوتبال کشورشان بودند. حتی وقتی خارج از جام جهانی را هم بنگریم تیم هایی که در دور مقدماتی نتوانسته بودند به این جام راه یابند هم تیم های خوبی داشتند که مثال بارز آن تیم ملی کشور خودمان ایران است، ایران در آن دوره با داشتن بازیکنان بسیار خوش نقشی چون ناصر محمد خانی، جعفر مختاری فر، فرشاد پیوس، چنگیز، درخشان، قایقران، علی دوستی، ابطحی و بسیاری از ستاره ها وضعیت بسیار عالی داشت.

جام جهانی 1986 مانند نبردی بود که بزرگترین گلادیاتورهای جهان در آن حضور داشتند و چنان درخشان و فوق العاده بازی کردند که دیگر نظیر آن تکرار نشد، این نبرد سهمگین را در نهایت مارادونا و یارانش برنده شدند ولی هیچ چیز از ارزش سایر تیمها کاسته نشد، شاید آن موقع کسی توجهی به این مسئله نداشت که ممکن است این همه درخشش آغاز پایان فوتبال باشد، شاید پایان حیات ورزش فوتبال صدها سال طول بکشد و این ورزش با تغییر رویه و قوانین بتواند تا مدتها به حیات خود ادامه بدهد ولی این مسئله برای بنده کاملاً واضح است که فوتبال هم مانند هر پدیده دیگری در جهان روزی خواهد مرد و شاید در آن دوران پدیده دیگری جای او را بگیرد، شاید مردم آینده خواهان هیجان بیشتری باشند و بخواهند ورزش هایی مانند فوتبال آمریکایی را بپسندند، شاید دوستدار خشونت کمتر باشند و ورزش های دیگری چون هاکی را دوست داشته باشند هیچ چیز معلوم نیست  ولی هر چه که بود و هر چه که هست من مطمئن هستم تا هزاران سال بعد وقتی در مورد فوتبال صحبت بشود قطعاً همه از جام جهانی 1986 یاد خواهند کرد و به احترام ابرستاره های آن کلاه از سر برخواهند داشت.

حمید رضا مقسمی