ارتباطات همیشه نیاز به مسیر داشته است و این مسیرها بسته به نوع آن ارتباطات با هم فرق می کند. ارتباطات میان انسانهای مختلف جهان از قدیم الایام وابسته به جاده هایی بوده که در زمین و بعد ها در دریا و اخیراً در آسمان توسط انسانها به وجود آمده و از این راه های ارتباطی نوع بشر تبادلات مختلف خود اعم از تجاری، فرهنگی، سیاسی و نظامی را انجام می داده است. یکی از بزرگترین این جاده ها و شاید به جرات بتوان گفت مشهورترین آنها در طول تاریخ «جاده ابریشم» است. جاده ابریشم به مسیر و یا مسیرهایی گفته می شود که از هزاران سال قبل شرق عالم را به غرب عالم متصل می کرده است و از آنجا که گرانبهاترین کالایی که  در این جاده از شرق به غرب ترانسفر می شد پارچه های ابریشمی ساخت ملل شرقی مانند چین بوده است از آن به جاده ابریشم یاد شده است. کشور ما ایران در طول تاریخ نقشی بسیار کلیدی در ارتباطات میان جهان داشته چه از غرب به شرق و بلعکس و چه از شمال به جنوب، برای یافتن دلیل این مهم کافیست نگاهی به نقشه جهان بیاندازید، ایران گویی در چهار راه عالم قرار گرفته چه آن زمان که راه های محدود به زمین می شد و چه امروزه که آسمان هم حریم هایی برای خود دارد.  

جاده ابریشم که در هزاران سال پیش مهمترین راه مبادلات بشر از هر نوع آن در جهان بود به دلیل پاره ای از مسائل مانند اختراعات و اکتشافات قرون جدید و ساخته شدن کشتی های اقیانوس پیما باظرفیت های عظیم و سپس هواپیما و یا دلایل سیاسی مانند تاخت تاز صحرانوردان سیبری صدها سال است که کاملاً اهمیت خود را از دست داده اما این ستاره درخشان عصر باستان برای دانشمندان علم تاریخ هنوز هم پرنور است و آنها دوست دارند در تمامی ابعاد آن اطلاعات مفید و لازم را کسب کنند تا رسالت خود در این زمینه که همانا پیوند دادن گذشته به حال و آینده است را به درستی انجام داده باشند. به همین جهت در تمامی دنیا محققان علم تاریخ در مورد مسائل مربوط به این جاده ارزشمند تاریخی پژوهش های گرانبهایی می کنند که یکی از مهمترین این مراکز در کشور ما «مرکز پزوهشی جاده ابریشم» است که در گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی به همت و ریاست جناب آقای «دکتر حسن باستانی راد» از اساتید برجسته این رشته به وجود آمده است و هر سال کارهای زیادی از جمله برگزاری سمینار، پژوهش، مقاله و ... در این زمینه خاص انجام می دهند.

یکی از این کارهای درخشان از سوی دکتر باستانی راد و همکاران محترمشان در آن نهاد علمی و فرهنگی برگزاری همایش بین المللی گفتگو های فرهنگی، صلح و توسعه در جاده ابریشم که به مناسب دهم نوامبر (20 آبان ماه) روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه به صورت مجازی (آنلاین) در بیستم آبان ماه سال جاری (1399) با  همکاری کمیسیون ملی یونسکو، موسسه فرهنگی اکو و موسسه بین‌المللی مطالعات آسیای مرکزی برگزار شد. این سمینار با صحبت های ارزشمند اساتید برجسته علم تاریخ در ایران و سایر نقاط جهان مانند شخص آقای دکتر باستانی راد، جناب آقای دکتر نصیری، جناب آقای دکتر ایوبی، آقای دکتر شباهنگ، دکتر تیم وینتر، دکتر لوکای ریبر، دکتر لی روهانگ و سایر اساتید و شخصیت های برجسته برگزار شد که البته زبان اصلی گفتگو میان این عزیزان زبان بین المللی علم در حال حاضر یعنی همان زبان انگلیسی بود. این سمینار ارزشمند از ساعت 9 صبح بیستم آبان تا تقریباً ساعت هفده در جریان بود و البته حاوی اطلاعات بسیار مهم که در این میان رد و بدل شد ولی مانند هر چیز دیگری در این جهان دارای نقاط مثبت و منفی بود که بنده از دید خود آن را بیان می کنم.

نکات مثبت: برگزاری سمینار در این شرایط سخت به وجود آمده به وسیله پاندمی بیماری مهلک کوید 19 که همه ما شاهد آن هستیم کار بسیار سختی است در حالیکه که خیلی از ادارات و مراکز دولتی و خصوصی به خاطر این واقعه دردناک در حالت تعطیل و نیمه تعطیل هستند هماهنگ کردن یک همچین سمیناری با این همه ارتباطات بین المللی جای بسی شگفتی است که به حمدلله توسط جناب آقای دکتر باستانی راد و عزیزان دست اندرکار در دانشگاه شهید بهشتی به خوبی انجام گرفت. همیشه در چنین برنامه هایی سخترین کار مدیریت و هدایت سمینار است تا به صورت درست و در زمان مقرر انجام شود، مجازی بودن این سمینار البته اینکار را دو چندان سخت تر کرده بود که درایت عزیزان پشتیبانی باعث شد شیرازه کار از دست مدیریت خارج نشود و برنامه های سخنرانی با درصد بالایی درست و سر وقت انجام شود. نکته مثبت دیگر سخنرانانی مانند جناب آقای دکتر تیم وینتر بودند که کاملاً مجهز وارد این سمینار شده و با اسلاید کردن عکس های تاریخی مرتبط با موضوع صحبتشان باعث شدند افرادی مانند من که دستور زبان انگلیسی را به درستی نیاموخته ایم هم بتوانیم در جریان صحبت ها قرار بگیریم.

نکات منفی: یکی از بارزترین نکات منفی این سمینار تعداد کم مخاطبان آن بود، در زمانهایی که بنده به آن وصل می شدم این مخاطبان به عدد چهل نمی رسید که این مسئله برای ما فاجعه است. شاید این نکته منفی ناشی از عدم اطلاع رسانی درست مسئولان باشد و شاید هم از بی تفاوتی دانش پژوهان ولی هر چه که بود از نظر بنده نکته منفی مهمی بود. مسئله دیگر عدم ارتباط بین همین مخاطبان کم با سخنرانان بود به این صورت که وقتی من سوالی را مطرح کردم که از این اساتید بزرگوار پرسیده شود جوابی به سوال من داده نشد و کمی باعث آزردگی خاطر در من شد. مسئله دیگر سرعت اینترنت بود که مسئله ای ملی است و ربطی به مسئولین برگزار کننده همایش ندارد و در قسمتی از صحبت ها حتی آقای دکتر باستانی راد از بعضی از اساتید می خواست تا دوربین خود را قطع کنند تا سرعت نت بالا برود و این برای کشور ما خیلی نا امید کننده است که سرعت نت در همچنین سطح بالایی از گفتگوهای علمی هم پایین باشد. در کل من به عنوان یک عضو کوچک از جامعه از این سمینار خیلی لذت بردم و  به دست اندرکاران آن خسته نباشید عرض می کنم و هچنین امیدوارم این نهاد (مرکز پژوهشی جاده ابریشم دانشگاه شهید بهشتی) روز به روز قوی تر و موفق تر باشد و بتواند خدمات شایسته ای در زمینه علم تاریخ به جهان ارائه نماید. ان شاء الله

حمید رضا مقسمی