مدتی قبل برای كاری به منزل یكی از اقوام رفتم، بلافاصله وقتی به جلوی درب ساختمان رسیدم با صحنه‌ای مواجه شدم که خبر از وضعیت غیر عادی می‌داد. جمعیت نسبتاْ زیادی در جلوی درب ساختمان تجمع کرده بودند و تعدادی دسته گل بزرگ و بنر تسلیت هم اطراف درب ورودی قرار داده شده بود. همه این شواهد حاکی از وفات یکی از اهالی ساختمان بود. وقتی وارد ساختمان شدم مردی جوانی با لباس رسمی سیاه جلوی ورودی ایستاده بود که احتمالاْ فرزند موتفی بوده است و جمعیت سیاه پوش عزادار هم به یکی از آپارتمان ها ورود و خروج می کردند ، وقتی به منزل فامیلمان وارد شدم بعد از پرس‌وجو فهمیدم که شخص متوفی از اهالی قدیمی آن محله و مدیر با سابقه آن مجتمع بوده است که به تازگی از دنیا رفته. گذشت، چند روز بعد دوباره به منزل فامیلمان رفتم که با کمال تعجب دیدم بجز یک آگهی فوت در بُرد ساختمان هیچ اثری از آن همه بنر و دسته گل عرض تسلیت نیست و ساختمان تمیز و مرتب گویی هیچ اتفاقی نیفتاده است در حالیکه هنوز هتمین روز درگذشت متوفی سپری نشده بود.

تعجب من از چه جهت بود؟ از این جهت‌که در بسیاری از موارد اینچنینی خانواده فرد متوفی و اطرافیان دیگر آنها، آثار و اعلام نشانه درگذشت از جمله همین بنرها و دسته گل‌ها را به مدت طولانی در محل باقی می‌گذارند بعضاْ تا چهل روز و یا حتی بیشتر. این بود که من خسته از این همه سنت غلط (بنر زنی و دسته گل و ....) درود فراوان به روح آن مرحوم تازه گذشته فرستادم که چنین بازمانده‌هایی از خود بر جای گذاشت که غم خود را به مدت طولانی به مردم بزور نمایش ندادند و به جای سیاه پوش کردن تمام ساختمان محل زندگی‌شان به یک اعلامیه ساده در بًرد ساختمان اکتفا نمودند. اما سئوال اینجاست این سنت بنر زنی و دسته گل از کی وارد آیین سوگواری ما ایرانیان شد؟ و سئوال بعدی این است که آیا این سنت درست است یا غلط؟ انسانها همانطور که در یک روز وارد این دنیا می‌شوند، یک روز هم از این دنیا خواهند رفت و این امر حقیقتی جداناپذیر از زندگی آنها است. برای مرگ یک انسان در تمامی ادیان و فرهنگ‌ها مراسمی است که این مراسم هم به جهت شادی روح درگذشته انجام می‌شود و هم به جهت تسلی خاطر بازماندگان.

در کشور ما ایران که هم دارای سنت‌های کهن و فرهنگی چندهزار ساله است و هم دینی (اسلام) دارد که اکثریت مردم به آن معتقد هستند. هم در دین و هم در فرهنگ مردم ایران آیین‌ها و مراسمی برای خاکس‍پاری، یادبود و دلداری بازماندگان وجود دارد که متاسفانه در بعضی از موارد دچار انحرافاتی گردیده است. به طور مثال حتما شنیده‌اید که بعضی از افراد در مراسم گرامی‌داشت از دسته رفته خود، خاص اگر جوان بوده باشد، قهوه تلخ سرو می‌کنند تا کام مدعوین تلخ شود! این کار قطعاْ سنتی اشتباه است، چرا که آن فردی که برای عرض تسلیت و قرآئت فاتحه به مراسم می‌آید به چه دلیل باید کامش تلخ هم بشود؟ مورد بعدی که بحث بنده را شامل می‌شود بنرها و دسته گل‌های عرض تسلیت هستند. از قدیم الایام رسم بوده در محلی که فردی از دنیا رفته نمادی نصب می‌کردند که عمدتاْ این نماد را یک پارچه کبود رنگ به صورت پرچم تشکیل می داده است. از نیمه دوم قرن بیستم که دوران شعار و شعار دهی در کشور ما باب شد به صورت آرام و خزنده پارچه نوشته‌ها در عرض تسلیت به خانواده متوفی وارد آیین سوگواری مردم ایران گردید، به این صورت که بروی تکه پارچه‌ای با خط خوش جملاتی در تسلی خاطر بازماندگان می‌نوشتند.

همچنین کمی بعدتر به تقلید از غربی‌ها دسته گل ابتدا در ابعاد کوچک و امروزه ‌ ابعاد بسیار بزرگ به مانند مراسم خاکسپاری مردمان غرب که البته آنها دسته گل را فقط بروی تابوت و روی قبر متوفی می‌گذارند، ولی در ایران به ابزار نمایش دم خانه متوفی تبدیل گشت. با پیشرفت صنعت در زمینه چاپ و مواد پلیمری بنرهای پارچه‌ای دست‌نویس جای خود را به بنرهای پلاستیکی چاپی دادند که هم ارزانتر بود و هم طرح‌های گرافیکی را نیز شامل می‌شد . متاسفانه موارد جدید هم به آن اضافه شد مانند عکس متوفی با ابعاد بزرگ که زیرش از مردم درخواست حلالیت و یا خداحافظی کرده است. به عقیده من همه اینها تا حدی زیادی اشتباه است و باید به مانند خانواده فرد متوفی محل فامیل ما افرادی در این زمینه سنت شکنی کنند. باید با فرد داغ دار ابراز همدردی کرد، همچنین باید برای فرد متوفی از دیگران درخواست طلب آمرزش کرد، این حقیقتی جاودان است، اما نباید راه را اشتباه رفت. مردم باید بدانند و بتوانند احساس درونی خود را اگر جنبه منفی دارد کمتر با دیگران به اشتراک بگذارند و راه‌های بهتر را برای آیین سوگواری خود انتخاب کنند.

حمیدرضا مقسمی