یکی از مهمترین وقایع سیاسی تاریخ معاصر ایران، کودتای 28 مرداد سال 1332 خورشیدی است که در آن دولت دکتر مصدق توسط هواداران سلطنت از جمله نیروهای نظامی و اوباش با حمایت مستقیم ایالات متحده آمریکا و انگلستان ساقط و محمدرضاشاه پهلوی به سلطنت بازگشت. در مورد این واقعه بزرگ در تاریخ ایران از سوی اندیشمندان حوزه‌های مختلف علوم انسانی مانند علوم سیاسی، تاریخ و علوم اجتماعی آثار زیادی تولید شده است. در میان اندیشمندان متفکر در این باره زنده‌یاد دکتر کریم سلیمانی دهکردی، استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی جایگاه ویژه‌ای داشتند. ایشان سعی نمودند خارج از حب و بغض‌های رایج در باب مسائل سیاسی در یک نگاه تاریخنگارانه و اسکولاستیک در خصوص جنبش ملی شدن صنعت نفت و اتفاقات سیاسی حول و حوش آن، تحقیق و تفحس نماید. در این سالهای اخیر دکتر سلیمانی در یک نبرد نابرابر به مقابله با افرادی پرداخت که سعی داشتند با سوء استفاده از شرایط سیاسی و اقتصادی حال حاضر، اقدام به سیاه نمایی چهرهء دکتر مصدق و افعال جبهه ملی بنمایند. ماجرا از چه قرار بود؟

ابتدا این مسئله برای شما مخاطب عزیز باید توضیح داده شود که ما به عنوان علاقمندان به حوزهء تاریخ سعیمان بر این است که در باب مسائل تاریخی هیچ حب و بغضی نداشته و تنها روایتگر و تا حدودی تحلیلگر وقایع رخداده باشیم. لذا هیچ سمت و سوی سیاسی نداریم كه به واسطه آن بخواهیم اعمال فرد یا افرادی را سیاه نمایی و یا سفید نمایی كنیم. و اما ماجرا، همانطور که عرض شد جنبش ملی شدن صنعت نفت یکی از بزرگترین اقدامات سیاسی-اجتماعی ملت ایران است که برگ درخشانی در تاریخ معاصر ما محسوب می‌شود. این جنبش با رهبری دکتر محمد مصدق توانست ملت ایران را از خواب بیدار و تا حدودی دست استعمار انگلستان را از منابع نفتی كشورمان کوتاه نماید، که البته با کودتای 28 مرداد 1332 ناکام ماند. به همین علت نام دکتر محمد مصدق و جنبش ملی شد صنعت نفت در میان ایرانیان از نامهای نیک و قابل احترام بود. شبکه بی‌بی‌‌سی فارسی به سال 1391 نظرسنجی ترتیب داد تا محبوب‌ترین فرد تاریخ ایران را شناسایی کند و بعد از پایان نتیجه چنین اعلام شد که به ترتیب 1.کوروش بزرگ ۲. حکیم ابوالقاسم فردوسی 3. جناب زرتشت 4. دکتر محمد مصدق 5. حکیم بوعلی‌سینا و 6. لسان الغیب حافظ شیرازی محبوبترین افراد تاریخ ایران هستند.

این نظر سنجی نشان می‌دهد که دکتر مصدق در 14 سال ‍پیش از این چه جایگاهی در میان مردم ایران داشته است. اما در سالهای اخیر اتفاقاتی در ابعاد رسانه‌ای رخ داد که بسیار باعث تعجب است. این اقدامات یک محور داشت و آن سیاه نمایی افراد محبوب در همان نظرسنجی به صور مختلف بود که از جمله آنها دکتر مصدق می‌باشد. کوروش بزرگ را متهم به انحرافات جنسی، حکیم ابوالقاسم فردوسی را متهم به نژاد‌پرستی، بوعلی سینا متهم به اسماعیلی و غیر ایرانی بودن و انواع تهمتها را به دکتر مصدق زده شد تا جایی که امروز دکتر مصدق تبدیل به یکی از منفورترین اشخاص در میان مردم عادی شده است. این مهم چگونه به دست آمد؟ استعمار سعی نمود با سوء استفاده از شرایط اقتصادی حال حاضر که مسئول آن حکومت فعلی است و البته باعث حسرت مردم نسبت به دوران حکومت پهلوی شده، با زدن اتهامات دروغین دکتر مصدق را یکی از بزرگترین دشمنان پهلوی و در نتیجه رفاه مردم نشان دهد. در این باره شخصی به نام دکتر موسی غنی‌نژاد اندیشمند حوزهء اقتصاد وارد معرکه شد و اقدام به تخریب نهضت ملی شدن صنعت نفت و دکتر مصدق نمود.

در کمال تعجب او ابتدا در کسوت حامی وضعیت دوران پهلوی وارد رسانه ملی ایران و سپس شبکه‌های ماهواره‌ای و دنیای مجازی شد و با اظهاراتی پوپولیستی در خصوص رفاه سالهای واپسین سلطنت پهلوی دوم، قلب مردم را متمایل به خود کرد. سپس اقدام به تخریب افرادی کرد که عمده آن دکتر مصدق و اعضای نهضت ملی شدن صنعت نفت بودند. اینجا بود که زنده‌یاد دکتر سلیمانی به تنهایی و با کمترین توجه و حمایت رسانه‌ای اقدام به ‍پاسخگویی مستند و آکادمیک به اتهامات غنی‌نژاد کرد. دکتر سلیمانی بارها غنی‌‌نژاد را به مناظره دعوت نمود ولی پاسخی از سوی وی نیامد و ایشان با همان امکانات کمی که در اختیار داشت مقالاتی در این باره به نگارش در آورد که بازتاب زیادی پیدا نکرد. دکتر سلیمانی به واسطه رسالتی که بر عهده داشت و آن رسالت پاسداشت حقیقت در پیشگاه تاریخ است، سعی نمود در شرایطی که همه چیز علیه واقعه تاریخی ملی شدن صنعت نفت است، حقیقت را آنطور که بوده به ملت ایران واگویه نماید. دکتر سلیمانی مرداد ماه سال قبل (1404) از میان ما رفت و رسالت او امروز بر دوش همکاران، دوستان و شاگردان اوست که تاریخ را به اندازه توان خود از جعلیات پاک نمایند. روحت شاد و یادت گرامی باد استاد عزیز.

حمیدرضا مقسمی